Boekrecensie – ‘Chai – 18 x overleven en over leven voor, tijdens en na de HolocaustBoekrecensie’ door Alice ten Napel

Mondelinge getuigenissen van Holocaust overlevenden, zoals door Alice ten Napel verzameld in ‘Chai, 18x leven en over leven voor, tijdens en na de Holocaust’, bieden een inzicht in de traumatische gebeurtenissen die zich hebben afgespeeld tijdens de oorlog. Ook bieden deze inzicht in de impact op het verdere leven van de overlevendenen, dat veelal is getekend door zowel psychotrauma en mentale veerkracht. Dergelijke getuigenissen zijn – zeker naarmate de tijd verstrijkt en de Holocaust verder in het verleden komt te liggen – cruciaal om de geschiedenis levende te houden en een brug tussen generaties te vormen.

In Chai – dat in het Hebreeuws leven betekent – zijn 18 Nederlanders aan het woord, elk verhaal voorzien van een prachtig portret door fotografe Claudia Kamergorodski.  In de verhalen staat overleving veelal centraal: het overleven van de Holocaust zelf, maar ook zeker het daarna doorleven. Voor veel van de Nederlandse overlevenden die hier aan het woord zijn, betekende het pas jaren, soms decennia, later spreken over wat hen is overkomen tijdens de Holocaust. De verhalen zijn indringend, emotioneel, maar ook met Hollandse nuchterheid en eerlijkheid gedeeld. Hierdoor voelen ze erg dichtbij en persoonlijk: alsof je zelf tegenover de overlevende zit en de getuigenis zelf aanhoort. Mede hierdoor is het geen boek om van kaft tot kaft in één keer uit te lezen, maar juist om steeds opnieuw erbij te pakken.

Al met al heeft Alice ten Napel een prachtig en integer werk geleverd dat een belangrijke bijdrage levert aan het ter herinnering houden van de verhalen van de Nederlandse Holocaust overlevenden: opdat we het nooit vergeten